Trong Mật Tông, Mandala có nghĩa là tròn trịa đầy đủ, rộng lớn không lường. Bốn Mandala chính là bốn tướng rộng lớn, đầy đủ của bản thể, do Lục Đại biến hiện mà thành.
1. Đại Mandala (MAHA–MANDALA)
Là thân sắc tướng của tất cả Phật – Bồ Tát – chúng sanh, y theo lục đại mà hiện.
Nghĩa hẹp: chỉ sắc tướng trang nghiêm của Phật, Bồ Tát trong tranh, tượng, điêu khắc.
2. Tam Muội Gia Mandala (SAMAYA MANDALA)
Chỉ những vật dụng thường ngày của chúng sanh, hay rộng hơn nữa là cái đặc tính riêng biệt của mỗi pháp: núi, sông, cây, cỏ…
Nghĩa hẹp: chỉ những vật mà Bồ Tát và Phật thường dùng: hoa sen 🌸, ngọc báu 💠, chày kim cang ⚡️, cành dương liễu 🍃… tiêu biểu cho thệ nguyện hay các đặc tính thù thắng riêng của các Ngài trong việc cứu độ chúng sanh.
3. Pháp Mandala (DHARMA MANDALA)
Chỉ các loại âm thanh, lời nói, hình ảnh, tên gọi, ký hiệu trong vũ trụ.
Nghĩa hẹp:
- Chủng tử tự: là chữ cái, tiêu biểu cho bản thể của Phật và Bồ Tát. Như chủng tử của Đức Đại Nhựt Như Lai chữ “A”, chủng tử của Ngài Kim Cang Tát Đỏa là chữ “HUM”.
- Chơn Ngôn: là Mật chú và là danh hiệu của Phật và Bồ Tát, đại diện cho tất cả văn nghĩa trong kinh điển.
4. Yết Ma Mandala (KARMA MANDALA)
Chỉ cho hết thảy động tác của chúng sanh và muôn vật.
Nghĩa hẹp: chỉ cho hết thảy oai nghi, động tác của chư Phật và Bồ Tát để làm các sự nghiệp độ sanh.
💫 Bốn Mandala trên đồng thời tồn tại, đã có một Mandala tức phải có ba Mandala kia. Bốn Mạn này Phật, Bồ Tát, chúng sanh đều có. Bốn Mạn của Phật không lìa bốn Mạn của chúng sanh, bốn Mạn của chúng sanh không lìa bốn Mạn của Phật. Vì thế kinh thường gọi là bốn Mạn không lìa nhau.
